De Palio is geen evenement dat herontdekt is en georganiseerd wordt voor toeristische doeleinden: het is het leven van het Sienese volk in al haar facetten.
De oorsprong van de Palio gaat ver terug. Enkele reglementen uit 1644, het jaar waarin de eerste Palio met de paarden werd verreden, zijn vandaag de dag nog geldig. Sinds 1644 is en wordt de palio elk jaar verreden, extreme uitzonderingen daargelaten zoals bijv. in tijden van oorlog.
De stad is verdeeld in zeventien wijken (Contrade); de grenzen van de Contrade zijn in 1729 vastgesteld door het Edict van Violante di Baviera, de gouverneur van de stad.
Iedere Contrada lijkt op een kleine staat, geregeerd door een bestuurlijk orgaan met aan het hoofd een prior bijgestaan door een leider (capitano) en door twee of drie inwoners van de Contrada, ‘contradaioli’ of ’mangini’ genoemd.
Iedere Contrada bezit binnen haar territorium een kerk met daarbij een gebouw waar het hele erfgoed van de Contrada wordt bewaard: relikwieën, overwinningskleden, heel oude maar ook de meest recente kostuums van de Comparsa (een groep jonge mannen ieder met een eigen taak + het paard en de jockey), vlaggen, het archief en alles wat verder nog met het leven van de Contrada te maken heeft.
Men komt samen op de ochtend van 29 juni (voor de Palio van juli) of op de ochtend van 13 augustus (voor de Palio van augustus) wanneer de vier intensieve dagen van voorbereidingen beginnen.
Het complexe mechanisme van het feest bereikt zijn laatste fase als de knal van een rotje het naar buiten komen van de paarden vanaf de binnenplaats van het gemeentehuis (Entrone) aankondigt. Iedere jockey krijgt een bullepees waarmee hij zijn paard kan aansporen of de tegenstanders tijdens de race kan hinderen. Vervolgens gaat men naar de start (mossa), oftewel het punt waar twee kabeltouwen zijn gespannen waartussen de paarden en jockeys in één lijn moeten gaan staan als zij worden afgeroepen. De volgorde van binnenkomst is vastgesteld door het lot; de Contrade worden dan ook afgeroepen volgens de volgorde van de loting. De tiende en laatste Contrada, de Rincorsa, positioneert zich een paar meter achter de negen Contrade en pas wanneer de Rincorsa de ruimte tussen de touwen betreedt, gaat de race van start. Als de start niet geldig is zullen de paarden stoppen na de knal van een rotje. De paarden moeten de piste drie keer rond, circa 1000 meter, en alleen de eerste die over de streep gaat zal de roem van de victorie ten deel vallen. Degene die wint is hoe dan ook het paard. Het paard kan namelijk ook ‘scosso’ oftewel zonder jockey finishen.
De feestelijkheden beginnen onmiddellijk daarna: de inwoners van de Contrada ontvangen de Palio, een groot vaandel, waarmee ze naar Provenzano gaan (in juli) of naar de Dom (in augustus) om de lofzang van dank het ‘Te Deum’ te zingen. Vanaf dat moment is iedere gelegenheid geschikt om de stad te herinneren aan de victorie op het plein (Piazza del Campo) tot aan de herfst wanneer, tussen september en de eerste dagen van oktober, in de feestelijk versierde zegevierende wijk het overwinningsmaal plaatsvindt waaraan duizenden inwoners van de Contrada deelnemen. Op de ereplaats het zegevierende paard, de oprecht bewonderde held.
De Palio is een eeuwenoude viering waar het hele Sienese volk spontaan aan deelneemt zonder dat de noodzaak van een officiële organisatie met betrekking tot de coördinatie van de verschillende activiteiten bestaat. Daarom is de verkoop van plaatsen op tribunes, balkons of in de ramen van de huizen aan het Piazza del Campo enkel in handen van de eigenaren van de winkeltjes of huizen aan of vlakbij het Piazza del Campo. De toegang tot de tribunes is uitsluitend toegestaan zolang de verkeersagenten de piste nog niet hebben ontruimd. Daarna wordt de toegang slechts zelden toegestaan door de politie belast met de beveiliging aangaande het laten passeren van verlate toeschouwers met een geldig plaatsbewijs via de daarvoor bestemde doorgangen. Het is hoe dan ook aan te raden een half uur vóór aanvang van de historische optocht (corteo storico) naar het Piazza del Campo te gaan. Het is het publiek toegestaan vanaf het centrale deel van het plein gratis de Palio bij te wonen. Het is misschien de meest opwindende manier om de race te zien, temidden van de Sienesen.
De toeschouwers kunnen ook na het begin van de historische optocht via het straatje Giovanni Duprè naar het plein komen. Deze straat wordt een paar minuten vóór het begin van de race afgesloten. Op het plein kan men drankjes kopen, maar opgelet: soms is het warm (neem een petje mee) en er zijn geen toiletten!

Traduzione a cura di Rosanna Colicchia

- De laatste overwinning - De laatste overwinning           siena@ilpalio.org